ơi vùng núi rừng thâm u đó, mỗi khi đoàn quân dừng chân, Thạch thường chạnh lòng nghĩ đến phận đời của chàng và của những thanh niên cùng thế hệ với chàng – ở miền Nam – phải rời gia đình, xa người thân và bạn hữu, hành quân liên miên để chống trả những đợt tấn công ác liệt của Bắc quân xâm lược! Trong một cuộc hành quân rất quy mô, Thạch bị Bắc quân dùng súng CKC bắn sẻ, khi Thạch đang khom người điều quân qua ống liên hợp. Viên đạn trúng chân trái của Thạch. Tiểu Đoàn Trưởng Thiết Giáp xin trực thăng tải thương; nhưng thời tiết quá tệ và cũng vì súng phòng không của địch bắn lên xối xả, trực thăng không thể đáp để “bốc” thương binh!

Danh từ “cái rổ cua” do Ba tôi – cụ Điệp Linh Nguyễn Văn Ngữ – dùng vào thập niên 90 của thế kỷ XX sau khi Ba tôi sang Hoa Kỳ, xin được việc làm tại cơ quan ICC, chuyên phụ trách phần đọc/chọn bài cho Nguyệt San Dân Ta, Houston. Ba tôi bảo tôi: “Con cẩn thận! Ba thấy tình trạng sinh hoạt văn hóa/báo chí Việt Nam tại Hoa Kỳ giống ‘cái rổ cua’; con cua này ‘lồm cồm’ bò lên thì mấy con cua khác tìm mọi cách ‘lôi’ xuống!”

Không gian quanh bờ sông Thạch-Hãn trở nên tịch mịch, căn thẳng đến...rợn người! Bỗng một giọng Bắc lại vang lên: “Các anh Quốc-Gia ơi! Ngưng bắn d…z…ồ…i… Thích quá!” Đơn vị của Mạnh cũng vẫn im lặng. Một lúc sau lại có tiếng từ hướng khác: “Các anh Quốc-Gia ơi! Thèm thuốc quá! Cho một điếu.” Sau nhiều lần lập đi lập lại những câu ấy mà cũng vẫn không được đơn vị lính Cộng Hòa đáp ứng, Bắc quân im lặng. Khi ánh nắng mai vừa tỏa sáng cuối chân trời, những lời kêu gọi như lúc khuya lại vang lên. Bất ngờ Mạnh nghe giọng Nam, sắc và gọn: “Đứng lại!” Mạnh chụp ống liên hợp, chưa kịp bấm nút để liên lạc kiểm soát tình hình thì đã thấy – cao khỏi những đọt tranh còn lóng lánh sương mai – lố nhố nhiều nón cối!

M.I. là một tòa nhà đồ sộ, nhiều tầng, có sân khấu và hý viện ngoài trời, chiếm cứ một diện tích rộng lớn tại số 6752 Hollywood Blvd., Los Angeles, CA. 90028. Trên tường, ngay cửa lớn, thấy hàng chữ lớn: Home of GIT, BIT, PIT, Ngọc thầm hiểu đó là ba nhạc cụ chính trong một ban nhạc rock. GIT: Guitar Institute of Technology; BIT: Bass Institute of Technology; PIT: Percussion Institute of Technology.

Trong những lần tháp tùng các cuộc hành quân hỗn hợp, thấy được sự chiến đấu can trường/liều lĩnh đến độ phi thường của Người Lính VNCH trong những cuộc chống trả chiến thuật “xa luân chiến”/chiến thuật “biển người” của “bộ đội ông Hồ” tôi nhận ra chính Người Lính VNCH đã can trường/trực diện với kẻ thù khi xung trận; trong khi “bộ đội ông Hồ” chỉ biết đánh lén/đặt mìn trên quốc lộ/pháo kích vào thành phố và trường học, như pháo kích nặng nề vào trường Tiểu Học Cai Lậy Ngày 9 Tháng 3 Năm 1974... lòng tôi đầy căm phẫn!

Tôi sẽ không nhắc lại những cuộc vượt biển ào ạt vào thập niên 70/80/90 của thế kỷ XX. Tôi chỉ muốn đề cập đến những sự kiện xảy ra gần đây để độc giả, cũng như tôi, tự hỏi: Tại sao, đất nước Việt Nam đã “được?!” người csVN “giải phóng?!”/“thống nhất” – đến 30 tháng Tư/2025 là đúng nửa thế kỷ – người Việt Nam không ở lại Quê Hương để hưởng Thái Bình mà người Việt Nam lại “tuôn” ra biển, liều chết để rời khỏi sự cai trị của người csVN và “bộ đội ông Hồ”?!

Còn gì cay đắng và oái ăm hơn khi người csVN “hả hê”/vui thích trong niềm vui “tự sướng” thì người Việt Nam – trong cũng như ngoài nước Việt – đều âm thầm tưởng nhớ và cầu nguyện cho Hương Linh những em bé vị thành niên đã bị người csVN đưa ra chiến trận; người thân/bạn hữu đã tử vong trong cuộc chiến hay đã vùi thân vì hỏa tiễn 120 ly do csVN pháo kích hoặc đã “bỏ thây” trên biển cả khi trốn chạy khỏi sự cai trị đầy sắt máu của người csVN!! Viết đến đây tôi nhận ra rằng: Người csVN đã vươn lên từ đau thương của dân tộc Việt Nam.

Ba tôi thường “ôm” radio, nằm trên võng, nghe nhạc. Không ai được đến gần, vì muốn dành giây phút riêng tư cho Ba tôi. Khi nghe nhạc ngoại quốc, Ba tôi chỉ nghe những nhạc phẩm bán cổ điển Tây Phương được hòa tấu; nhạc Việt, Ba tôi chỉ nghe ban Tiếng Tơ Đồng/ban Thăng Long. Các ca sĩ Ba tôi và tôi đều yêu thích là Thái Hằng/Thái Thanh/Khánh Ngọc/Minh Trang/Bích Chiêu/Mai Hương/Hoàng Oanh/Lệ Thu/Khánh Ly/Quỳnh Giao/Anh Ngọc v.v... Nếu ai từng thấy và nghe Bích Chiêu trình diễn – trên sân khấu – tình ca Nỗi Lòng của Nguyễn Văn Khánh, người đó sẽ không bao giờ muốn nghe bất cứ ca sĩ nào khác trình bày tình khúc “Nỗi Lòng”!

Chúng ta đều biết, sau Hiệp định Geneve (7/1954), đất nước ta bị chia cắt làm hai miền. Ở miền Nam đã từng tồn tại chế độ Việt Nam cộng hòa từ năm 1955 đến 30/4/1975. Danh xưng ấy được nhiều quốc gia trên thế giới lúc bấy giờ thừa nhận và được định danh trên các văn bản quan phương. Do dó việc sử dụng khái niệm này thay vì dùng khái niệm ngụy quân - ngụy quyền như trước đây chỉ là để cho công trình nghiên cứu mang tính khách quan, khoa học hơn. Ngày nay, trên các phương tiện thông tin đại chúng đưa ra bàn luận khá nhiều về vấn đề này.

Qua hai cuộc di cư vĩ đại của người Việt Nam trong dòng lịch sử điêu linh, tôi nhận ra có hai phim “xi-nê” rất giá trị, đã diễn dạt được phần nào nỗi oan khiên/nghiệt ngã của người Việt Nam cùng thời đại với chúng ta; đó là phim Chúng Tôi Muốn Sống, được thực hiện sau khi nước Việt Nam bị chia cắt tại vĩ tuyến 17 và phim Hành Trình 50 năm do Thanh Tâm Films thực hiện – đến tháng Năm, 2025, là đúng 50 năm người Việt phải “bỏ nước ra đi!”. Trong phim Chúng Tôi Muốn Sống có tài tử và nhạc đệm. Trong phim Hành Trình 50 Năm, tài tử là những thuyền nhân/hải tặc; nhạc đệm là tiếng sóng gào và tiếng thét hãi hùng/đau đớn của những phụ nữ bị hải tặc hảm hiếp!