Theo tài liệu của Cao Ủy Tị Nan LHQ (the United Nations High Commissioner for Refugees, aka the UN Refugee Agency – viết tắt là UNHCR) thì từ ngay sau biến cố 30 tháng 4 năm 1975, với hàng triệu người Việt vượt biển (còn gọi là “Thuyền Nhân”) làm cho 200,000 - 300,000 người chết, rồi dẫn đến chương trình “Ra Đi Có Trật Tự” (ODP – Orderly Departure Program) vào cuối thập niên 1990 giúp định cư qua đường hàng không cho khoảng 5230,000 qua người đến nhiều quốc gia (USA, Canada, Aus tralia, Nhật…) . UNHCR cũng còn kể thêm loạt tị nạn của người Việt gốc Hoa chạy sang Tàu sau cuộc chiến Việt – Tàu năm 1979 (gần 200,000 người).
Những con số quan trọng và cà chương trình định cư được lần lượt ghi lại như sau:
1. Tổng số người rời Việt Nam bằng đường biển 1975–1997
- Có đến khoảng 2.5 trệu người đã vượt biển (UNHCR tổng hợp qua nhiều báo cáo 1975–1997).
Số người tới được các nước trong khu vực Đông Nam Á (ước tính của UNHCR)
- Malaysia: ~255.000 người.
- Hong Kong: ~143.000 người.
- Indonesia (Galang): ~122.000 người.
- Thái Lan: ~80.000 người.
- Philippines (Bataan): ~40.000 người.
- Singapore: ~30.000 người.
(Số này bao gồm cả nhập cảnh trực tiếp lẫn được cứu vớt trên biển.)
2. Số người tử vong
Theo ước tính của UNHCR, như UNHCR nhiều lần nhấn mạnh, không thể xác định được con số chính xác số tử vong vì các lý do:
- Không có hồ sơ chính thức.
- Nhiều thuyền mất tích hoàn toàn không có tin tức.
Theo các ước tính UNHCR đưa ra ở nhiều báo cáo:
- 200.000 – 250.000 người chết trên biển (một con số ước tính khác cho là người chết còn có thể cao đến 400,000?).
Người vượt biển chết vì:
- Chết đuối,
- Bão tố,
- Khát nước, đói,
- Bệnh,
- Bị giết bởi cướp biển.
Một báo cáo của UNHCR năm 1985 cho biết:
- Tỉ lệ tử vong trên biển có thể tới 10% (Một số tuyến vượt biển chết đến 40 - 70% ?)
3. Cướp biển (Hải tặc Thái lan trên Vịnh Thái Lan)
UNHCR thống kê trong giai đoạn cao điểm:
- Hơn 3.000 vụ tấn công cướp biển Thái Lan trong thập niên 1980.
- Phần lớn thuyền neo đậu hoặc trôi dạt gần vịnh Thái Lan đều bị hải tặc Thái tấn công ít nhất 1 lần.
- Hơn 10.000 phụ nữ và trẻ em là nạn nhân bị bạo hành tình dục hoặc bắt cóc (ước tính vì thiếu báo cáo đầy đủ).
4. Tái định cư (UNHCR Resettlement Statistics)
Khoảng thời gian 1975-1997, có đến 1,3 – 1,4 triệu người Việt Nam vuợt biển được tái định cư (resettlement) qua các quốc gia trên thế giới (USA, Canada, Úcho , Nhật…). UNHCR cũng giúp đỡ việc tái định cư (phần lớn tới Mỹ) một cách hợp pháp và an toàn khoảng 523,000 người từ Việt Nam qua chương trình "Ra Đi Có Trật Tự" (Legal and Safe Exit - Orderly Departure Program - ODP).
Khoảng 1.3 triệu thuyền nhân được phân phối như sau:
- Hoa Kỳ: ~823.000 người.
- Canada: ~150.000 người.
- Úc: ~137.000 người.
- Pháp: ~96.000 người.
- Các nước Bắc Âu & châu Âu khác: ~50.000+ người.
5. Các Trại tị nạn lớn lúc cao điểm
Theo UNHCR:
- Pulau Bidong (Malaysia): cao điểm có 40.000–45.000 người.
- Galang (Indonesia): cao điểm có ~20.000 người.
- Hong Kong (Whitehead, Sham Shui Po): cao đỉểm có ~50.000 người trong giai đoạn 1988–1991.
Các trại tị nạn Đông Nam Á trước khi đóng cửa hoàn toàn năm vào năm 1996.
6. Chương trình Hồi hương (UNHCR Repatriation Program)
- Từ 1989–1996, UNHCR tổ chức hồi hương cho hơn 110.000 người Việt không được công nhận quy chế tị nạn.
- Khoảng 93% trong số này là tự nguyện (có hỗ trợ tài chính nhỏ), 7% bị cưỡng chế. UNHCR cho biết hiện nay (2025) trong nước Việt Nam vẫn cờn 26,811 Việt người hồi hương không có quyền công dân (statelessness ?!)
Đây thật thực sự là một giai đoạn thê thảm, đen tối và đau thương nhất chưa từng hề có trong suốt 4000 năm lịch sử nước Việt Nam.
ĐMCS (Đổi Mới Cuộc Sống ?)
Trần Văn Giang (ghi lại)
Gửi ý kiến của bạn
