BÀI ĐỌC NHIỀU NHẤT
(Xem: 35686)
(Xem: 33255)
(Xem: 32400)
(Xem: 24677)
SỐ LƯỢT XEM TRANG
0

Các Chuyên Gia Không Thống Nhất Quan Điểm Về Thỏa Hiệp Nguyên Tử Việt-Mỹ

08 Tháng Hai 201112:00 SA(Xem: 594)
Các Chuyên Gia Không Thống Nhất Quan Điểm Về Thỏa Hiệp Nguyên Tử Việt-Mỹ
51Vote
40Vote
30Vote
20Vote
10Vote
51

(US-Vietnam nuclear deal has experts divided)(*)


Author: Michael Knigge; Editor: Rob Mudge


Hoa Kỳ và Việt Nam vừa hoàn tất thỏa hiệp nguyên tử trong đó cho phép Hà Nội được quyền tinh luyện chất Uranium và tái dụng chất thải để tinh chế chất plutonium. Trong khi Hoa Lục và một số chuyên gia chỉ trích thì một số khác lại nhìn một các tích cực hơn.

Khoảng sáu tháng sau khi ký kết bản điều khoản hiểu biết về hợp tác hạt nhân dân sự, theo một số báo cáo, Hoa Thịnh Đốn và Hà Nội đang ở vào giai đoạn cuối cùng để đạt tới thỏa thuận cung cấp những kỹ thuật hạt nhân.

Bản thỏa hiệp chắc chắn sẽ thiếu sót (không có ghi) những điều khoản ngăn cấm Việt Nam tinh luyện chất uranium và tái chế dụng chất thải để tinh luyện chất plutonium mà hai chất này rất cần thiết cho việc chế tạo vũ khí hạt nhân, bên cạnh việc xử dụng cho mục tiêu dân sự.

Để đương đầu với nhu cầu năng lượng mỗi ngày mỗi gia tăng do kinh tế phát triển nhanh chóng, Hà Nội muốn xây dựng 13 nhà máy điện nguyên tử vào năm 2030 và lò phản ứng đầu tiên dự trù vào năm 2020. Theo một số báo cáo từ hệ thống truyền thông Việt Nam, lò nguyên tử đầu tiên sẽ được xây dựng bằng kỹ thuật của Nga.

Nước láng giềng Trung Hoa, đang có những tranh chấp về biên giới với Việt Nam, đã dè dặt nhận xét về thỏa hiệp này. Phát ngôn viên của bộ ngoại giao thừa nhận rằng mọi quốc gia có quyền xứ dụng năng lượng hạt nhân cho mục tiêu hòa bình miễn là không dùng nó để chạy đua vũ khí hạt nhân.

Chính sách hai mặt (Double standard)

Tuy nhiên phó giám đốc Hiệp Hội Kiểm Soát và Tài Giảm Binh Bị Trung Quốc kết án Hoa Kỳ là đã xử dụng chính sách hai mặt và gây bất ổn trật tự thế giới. Teng Jianqun đã tuyên bố như sau trên China Daily, tờ báo chính thức “Hoa Kỳ thường dùng chính sách hai mặt trong khi đối phó với các các quốc gia khác nhau…là một siêu cường luôn luôn cổ vũ giải trừ hạt nhân, đã thách thức tăm tiếng của mình và làm rối loạn trật tự thế giới đã đâu vào đó.”

Các chuyên viên của Hoa Lục không phải là tiếng nói duy nhất chỉ trích thỏa hiệp này. Charles K. Ebinger - giám đốc Brookings Institution's Energy Security Initiative cũng công kích và cho rằng thỏa hiệp đã tạo nên một “Chính sách hai mặt không dấu diếm” và thúc giục bộ tham mưu của TT. Obama chấp nhận “Một chính sách hợp tác hạt nhân duy nhất” ứng dụng cho toàn thế giới.

Phía chỉ trích nhắc tới thỏa hiệp hợp tác hạt nhân mà Hoa Kỳ ký kết với United Arab Emirates (UAE) năm ngoái. Trong thỏa hiệp này UAE hoàn toàn chấp nhận từ bỏ việc tinh luyện và tái chế chất uranium. Do những điều kiện nghiêm ngặt này - chính yếu là khước từ quyền tinh chế chất uranium ban cấp cho những quốc gia nào đã ký vào Thỏa Hiệp Hạn Chế Hạt Nhân (Non-Proliferation Treaty- NPT) - thỏa hiệp với UAE được coi như “khuôn mẫu” (gold standard) của việc hợp tác hạt nhân dân sự.

Các bình luận gia cho rằng bằng việc không thúc ép Việt Nam chấp nhận điều kiện tương tự như thế, là nước đã ký vào Thỏa Hiệp NPT và đã công bố không có ý định theo đuổi hạt nhân, Bộ Tham Mưu của TT. Obama khó có thể áp dụng “khuôn mẫu” đó trong việc thương thảo với các quốc gia khác. Họ còn nói thêm, hành động đó khiến tầm nhìn lớn lao về một thế giới phi hạt nhân của TT. Obama đem tới kết quả trái ngược.

Bước quan trọng

Tuy nhiên những chuyên gia khác lại cho rằng những chỉ trích như thế đã cường điệu quá mức. Miles Pomper, một chuyên viên nghiên cứu về hạn chế hạt nhân của James Martin Center tại Washington DC đã cho rằng hầu hết những thương thảo về hạt nhân thực ra không hạn chế những quốc gia tinh luyện chất uranium và thường là không nói thẳng vào vấn đề, ông nói với Deutsche Welle rằng, “ Điều mà thỏa hiệp không làm giống như thỏa hiệp giữa Hoa Kỳ và United Arab Emirates kết thúc vào năm ngoái và nó được thương thảo dưới thời TT. Bush, thỏa hiệp này bất thường là vì Hoa Kỳ muốn đặt một tiêu chuẩn chung cho những quốc gia vùng Trung Đông khi theo đuổi năng lượng hạt nhân.

Trong khi đó Sebastian Harnisch, một giáo sư về bang giao quốc tế tại Ruprecht-Karls-University Heidelberg hiểu rằng tại sao một vài người nêu ra chính sách hai mặt trong những thương thảo về hạt nhân khác nhau, ông chỉ rõ rằng thương thảo Việt-Mỹ hoàn toàn theo đúng thỏa hiệp Non-Proliferation Treaty trong đó đã dự kiến trước việc xử dụng năng lượng hạt nhân cho mục đích hòa bình và đặt dưới sự giám sát của Cơ Quan Năng Lượng Nguyên Tử Liên Hiệp Quốc (International Atomic Energy Agency). Ông nói với tờ Deutsche Welle rằng, “Hiệu lệnh mà các quốc gia yêu chuộng hòa bình cam kết thi hành đúng thỏa hiệp NPT có quyền hưởng đầy đủ tiến trình tinh luyện là một bước rất quan trọng trong lúc này.” Ông nói thêm, “Nhiều quốc gia như Brasil, Turkey đã lo lắng là Hoa Kỳ muốn hạn chế khả năng của họ được hưởng đầy đủ tiến trình tinh luyện trong khi Teheran đang theo đuổi tham vọng vũ khí hạt nhân.”

Ngoài khía cạnh kinh tế hiển nhiên để cung cấp kỹ thuật hạt nhân cho Việt Nam, Harnisch tin rằng Hoa Thịnh Đốn có thêm hai động cơ để ký thỏa hiệp này. “Thứ nhất họ muốn bắn một tín hiệu cho Trung Quốc biết rằng họ muốn ngăn chặn bớt ảnh hưởng của Trung Quốc ở Đông Nam Á và đặc biệt là vùng Biển Đông. Thứ hai, nó cũng là một tín hiệu cho Việt Nam thấy bình thường hóa là một tiến trình đang tiếp diễn và Hoa Kỳ quan tâm đến việc phát triển sâu rộng mối quan hệ này.”

Không giống như thỏa hiệp Hoa Kỳ- Ấn Độ

Pomper đồng ý rằng mọi thương thảo có tính cách chính trị trong vùng làm thế nào thì đối với Trung Quốc cũng như vậy. “Tuy nhiên, nói về thỏa hiệp hạt nhân mà chúng ta làm để đối lại với Trung Quốc qua việc ký kết với Ấn Độ- một thỏa hiệp rất minh bạch - còn đối với trường hợp Việt Nam tôi nghĩ rằng điều này nguy hiểm hơn vì đã hy sinh nguyên tắc hạn chế hạt nhân để đổi lấy nhu cầu chiến lược.”

Cuối cùng, Hoa Kỳ đã đồng ý hợp tác với Ấn Độ cho dù nước này không ký vào thỏa hiệp hạn chế hạt nhân NPT và tích lũy cả kho vũ khí hạt nhân. Đối với Pomper, thỏa hiệp hạt nhân Việt-Mỹ đã thiết lập một mối bang giao tốt giữa hai cựu thù và cả việc làm ăn buôn bán. “Và tôi tin chắc rằng cũng giống như Hoa Kỳ, nước Đức cũng sẽ xem xét việc bán thiết bị nguyên tử cho Việt Nam

Để ra ngoài những chỉ trích từ phía Bắc Kinh, các chuyên gia không tin rằng vấn đề này sẽ tạo ảnh hưởng xấu trong quan hệ Mỹ- Trung. Họ không nghĩ rằng Hà Nội sẽ theo đuổi vũ khí hạt nhân trong một tương lai gần.

Về phần Trung Quốc, cũng đã có thương thảo về hạt nhân với Hà Nội và dự trù bán hai nhà máy điện nguyên tử cho Pakistan.

Còn bao lâu nữa để hoàn tất những thảo luận cuối cùng cho thỏa hiệp hạt nhân Việt-Mỹ vẫn còn bỏ ngỏ. Tuy nhiên, không giống như thỏa hiệp Mỹ-Ấn – thỏa hiệp Việt-Mỹ dự trù tuân thủ đúng đạo luật của Hoa Kỳ về hạn chế vũ khí hạt nhân ban hành năm 1978, nó không đòi hỏi phải có sự phê chuẩn chính thức của quốc hội để trở thành luật.

Bản dịch của Đào Văn Bình

(*) Tài liện trên website www.dw-world. de của Đức

Read more: US-Vietnam nuke deal likely to allow enrichment - The Times of India http://timesofindia.indiatimes.com/world/us/US-Vietnam-nuke-deal-likely-to-allow-enrichment/articleshow/6268912.cms#ixzz1BiflYqGM
Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn