Lịch sử Đông Nam Á những thập niên cuối thế kỷ XX được viết bằng máu. Trên những cánh đồng chết của Campuchia, khi bóng ma diệt chủng Pol Pot đang quét sạch dấu vết của sự sống, hàng vạn người lính tình nguyện Việt Nam đã ngã xuống. Họ ngã xuống khi tuổi đời còn xanh, máu của họ hòa vào đất, tưới mát cho sự hồi sinh của một dân tộc láng giềng.
Cho đến nay, vẫn còn hàng ngàn, hàng vạn người con đất Việt đang nằm rải khắp đất nước Campuchia. Thân xác họ lẫn vào núi rừng, hàng cây, bụi cỏ mà không thể quay về đất mẹ.
Đất nước Campuchia thoát họa diệt chủng, được hồi sinh và giới cầm quyền ngày càng trở nên giàu có với cuộc sống xa hoa. Người ta tính rằng tài sản của gia tộc Hun Sen đã đếm bằng con số nhiều tỷ đola. Chỉ riêng bộ đồng hồ đeo tay của Hun Sen đã có giá hơn 13 triệu đola.
Sự tồn tại của chế độ Phnom Penh ngày nay, sự xa hoa của giới quyền quý tại đó, và cả hơi thở bình yên của người dân Campuchia, tất cả đều bắt nguồn từ sự hy sinh vô điều kiện ấy.
Lẽ ra, cái ơn cứu mạng năm xưa phải được cha con Hun Sen ghi tâm khắc cốt, phải tạc lên giữa trời xanh mà nhớ, mà nhắc nhở, rằng phải coi sự sinh tồn của người dân Việt Nam như sự sinh tồn của chính mình.
Trái lại, khi quyền lực đã vững, họ chọn cách “lấy oán trả ân”, đem sự an nguy của hàng triệu ân nhân ra làm bàn đạp cho những toan tính cá nhân và để làm vui lòng những thế lực xa xôi.
Kênh đào Phù Nam Techo hiện lên không chỉ như một công trình hạ tầng, mà như một biểu tượng của sự đoạn tuyệt nghĩa tình, một phát súng bắn vào quá khứ để tìm cầu một tương lai ích kỷ.
Thế nhưng, ẩn sau những khẩu hiệu dân tộc hào nhoáng ấy là một thái độ ngoại giao trịch thượng, ngạo mạn và một sự phản trắc trắng trợn.
Việt Nam, với tư cách là quốc gia ở hạ nguồn, nơi chịu ảnh hưởng trực tiếp và nặng nề nhất, đã nhiều lần đưa ra những đề nghị hữu lý: yêu cầu Campuchia cung cấp thông tin chi tiết về báo cáo đánh giá tác động môi trường (EIA). Đó là một yêu cầu tối thiểu trong luật pháp và thông lệ quốc tế về quản lý nguồn nước sông Mê Kông.
Đ́ ̣ ̛̣ ̂̀ ̣ đ́ ̀ ̀?
Là thái độ vênh váo, là những lời tuyên bố thách thức của Hun Sen rằng: ” ̂ ̂̀ ́ “, “đ̂ ̀ ̉ ̂̀ ̉ “. Và “ ̂ ̂̀ đ̀ ́, ̂́ ́ ̉ ̣̂ ̛̣ ́ ̉ ̀” thậm chí là: “̣̂ ̂ ̣̂ ̀ ́ ̂́ đ̂̀ ̉ ̂ ̀”, vì “ 47 ̆ , ̛ ̛̀ đ̛ ̂́ ̀ ̂́ đ̣ ̂̀ ̀”.
Nếu là người bình thường, những lời nói này đã là sự ngạo mạn và kiêu ngạo hiếm có. Còn với Hun Sen, một kẻ được Việt Nam dựng lên, “chăm nuôi, bú mớm” cho đến ngày hôm nay, thì đó là điển hình của sự vô lễ và phản trắc.
Đây không còn là chuyện của một con kênh, đây là hành vi “chưa qua khỏi cầu đã lo rút ván”.
Hun Sen đã quên, hoặc cố tình quên rằng, dòng sông Mê Kông là mạch máu chung của hàng chục triệu con người. Việc chặn dòng, chuyển hướng nước bất chấp sự khô hạn và xâm nhập mặn đang đe dọa sinh kế của hơn 20 triệu dân Đồng bằng sông Cửu Long là một tội ác về môi trường.
Cổ nhân có câu: “Thiên bất dung gian” – trời không dung thứ cho kẻ gian ác, phản trắc.
Ngay sau khi tiếng trống khởi công rầm rộ vừa dứt, những ảo tưởng về một “con gà đẻ trứng vàng” Phù Nam Techo đã lập tức vấp phải những thực tế nghiệt ngã mà cha con Hun Sen, trong cơn say quyền lực, đã cố tình lờ đi.
Trước hết, đó là bài toán địa chất và thảm họa môi trường treo lơ lửng: Các chuyên gia độc lập đã chỉ ra rằng, tuyến đường mà kênh đào đi qua là vùng đất phèn mặn cực kỳ phức tạp. Việc đào sâu và khơi dòng sẽ đánh thức “con quái vật” phèn tiềm tàng, gây ô nhiễm nguồn nước trên diện rộng không chỉ cho Việt Nam mà cho chính những cánh đồng của người dân Campuchia dọc tuyến kênh.
Chưa hết, sông Mê Kông hằng năm đổ về một lượng phù sa khổng lồ. Con kênh này sẽ nhanh chóng trở thành một cái “bẫy bùn”. Chi phí nạo vét, bảo trì để giữ cho kênh thông suốt sẽ là một gánh nặng tài chính khủng khiếp, có thể nuốt chửng mọi nguồn thu từ vận tải vốn đã rất mơ hồ.
̀ ́ ́ ̛̀ “đ̀ ” ̆́ .
Đáng mỉa mai hơn cả chính là sự “tháo chạy” âm thầm của nguồn vốn. Hun Sen đã đặt cược toàn bộ canh bạc này vào lời hứa cung cấp 1,7 tỷ USD từ Trung Quốc. Ông ta tin rằng chỉ cần dựa hơi vào sức mạnh của Bắc Kinh, ông ta có thể ngạo nghễ với láng giềng.
Nhưng thực tế là một gáo nước lạnh dội thẳng vào mặt.
Sau những lời hứa hẹn “có cánh”, Bắc Kinh bắt đầu thinh lặng. Những khó khăn về kinh tế nội tại của Trung Quốc cùng với những rủi ro địa chính trị quá lớn đã khiến họ phải tính toán lại. Khi thấy “mồi ngon” không còn dễ nuốt, người khổng lồ phương Bắc đã lẳng lặng rút lui, để mặc cha con Hun Sen loay hoay với đống hoang tàn của một giấc mơ dang dở.
Đây chính là bài học nhãn tiền cho kẻ đi vay mượn oai hùm: Kẻ phản trắc với láng giềng thì cũng sẽ dễ dàng bị những thế lực lớn hơn phản bội khi không còn giá trị lợi dụng.
̂̃ ́ “́ ̣”
Trong khi cha con Hun Sen mải mê với những bài diễn văn rỗng tuếch và thái độ trịch thượng, Việt Nam đã chọn một cách trả lời khác – im lặng nhưng đanh thép.
Đó không phải là sự im lặng của kẻ yếu thế, mà là sự im lặng của một quốc gia biết rõ mình đang nắm giữ chìa khóa của cục diện. Quy luật “Vỏ quýt dày có móng tay nhọn” bắt đầu vận hành ngay trong vùng biển chủ quyền của Việt Nam.
Thay vì tốn thời gian tranh cãi với kẻ đang vênh vang kiểu “Cáo mượn oai hùm” nên đã cố tình “điếc” trước những đề nghị hữu lý, Việt Nam âm thầm khởi công những dự án lấn biển và hạ tầng mang tính chiến lược tại vùng biển Tây Nam. Dự án đường bộ nối đất liền với Quần đảo Hải Tặc, cùng với việc xây dựng siêu cảng nước sâu tại Tiên Hải (Hà Tiên) chính là một đòn “chiếu tướng” kinh điển.
Khi cảng nước sâu Tiên Hải hoàn thành, nó sẽ trở thành một trung tâm logistics khổng lồ, án ngữ ngay cửa ngõ mà kênh đào Phù Nam Techo dự định đổ ra biển. Con kênh của cha con Hun Sen, vốn đã đầy rẫy khó khăn về kỹ thuật, nay lại đối mặt với nguy cơ trở thành một “sân sau” nhỏ bé, lỗi thời và bị lu mờ hoàn toàn bởi hạ tầng vượt trội của Việt Nam.Chưa hết, dự án cảng Hòn Khoai với con đường vượt biển 18km đang hoàn thành sẽ khóa chặt các tuyến hàng hải vùng Vịnh.
Sự tính toán của Việt Nam mang thông điệp rất rõ ràng: Anh có quyền đào kênh trên đất của anh, nhưng tôi có quyền xây lũy, lập cảng trên đất và biển của tôi. Nếu anh chọn cách “tự thở bằng mũi mình” bằng cách cắt đứt mạch máu của láng giềng, thì anh cũng phải chấp nhận thực tế rằng lối ra biển của anh sẽ nằm dưới sự giám sát của những “móng tay nhọn” mà Việt Nam đã chuẩn bị sẵn.
Dư luận bắt đầu xôn xao về những dự án kết nối ra đảo Phú Quốc của Việt Nam. Dù phía Việt Nam vẫn nhẹ nhàng bác bỏ hoặc trấn an rằng đó chỉ là những công trình dân sinh bình thường, nhưng những kẻ sống bằng mưu mô như cha con Hun Sen chắc chắn phải cảm thấy “lạnh gáy”.
Việt Nam đang thiết lập một hàng rào kinh tế và an ninh mà ở đó, sự tự do qua lại vốn bấy lâu nay Campuchia được “đi nhờ” sẽ không còn là điều hiển nhiên.
Đây chính là bài học đắt giá về đối nhân xử thế. “Hiền với Bụt, chẳng ai hiền với ma” – lòng tốt của người Việt có giới hạn, và sự nhẫn nại của một quốc gia ân nhân cũng có điểm dừng. Khi anh đã đem sự tồn vong của hàng triệu người dân láng giềng ra đánh đổi lấy ảo mộng chỉ lo cho riêng bản thân anh, thì anh cũng phải chấp nhận láng giềng có quyền có con đường sống của riêng họ mà không cần quan tâm anh đang “tự thở” như thế nào.
Kênh đào Phù Nam Techo, từ một giấc mơ vĩ cuồng về sự tự chủ, đang dần lộ diện là một cái bẫy tự giam mình.
Không có vốn từ phương Bắc, không có sự đồng thuận của láng giềng, và đối mặt với một hệ thống cảng biển đối trọng cực mạnh từ Việt Nam, con kênh này có nguy cơ trở thành một vết sẹo đau đớn trên cơ thể đất nước Campuchia – một minh chứng cho sự thất bại của tư duy ngoại giao phản trắc.
Cha ông ta đã dạy: “Thiên bất dung gian”. Những kẻ “chưa đỗ ông nghè đã đe hàng tổng”, những kẻ “chưa kịp thăm ván đã lo bán thuyền”, dựa hơi ngoại bang để phản bội ân nhân, sớm muộn cũng phải nhận lấy kết cục bi thảm.
Hòa bình và sự thịnh vượng không thể xây dựng trên sự dựa dẫm kiểu “Cáo mượn oai hùm”.
Lòng tin, sự nhân ái không thể tồn tại dựa trên sự vong ân bội nghĩa.
Phù Nam Techo có thể vẫn sẽ được đào, nhưng niềm tin và tình nghĩa giữa hai dân tộc thì đã bị cha con Hun Sen lấp xuống.
Và trong thế giới địa chính trị tàn khốc, một nhà lãnh đạo đánh mất lòng tin của láng giềng chính là kẻ mở tử lộ cho đất nước và tự đào huyệt chôn vùi sự nghiệp của chính mình.
Gửi ý kiến của bạn





